Czekając

Jakieś trzy tygodnie temu próbowałem się zarejestrować na wizytę u okulisty. Od kilku lat nie badałem wzroku, więc uznałem, że należałoby to zrobić. W przychodni powiedziano mi, że najbliższy wolny termin to grudzień 2027. Znakomicie, ale nie beznadziejnie – dostałem gotową kartkę z listą pobliskich przychodni, gdzie terminy powinny być krótsze. Co więcej, mogę przecież zawsze pójść do okulisty prywatnie – to już sam sobie dopowiedziałem. No i skoro tak długo zwlekałem z wizytą u okulisty, to czy naprawdę jest ona konieczna? Takie sobie zadałem pytanie i sprawę odsunąłem na dalszy plan.

Nie powstrzymało mnie to od dalszego dręczenia służby… pardon, ochrony zdrowia. Otóż już wcześniej zapisałem się na wizytę u ortopedy. Czas oczekiwania był w tym wypadku niewiarygodnie krótki, to znaczy trzy miesiące, i termin już nadszedł. Wiedziałem, że lekarz przyjmuje od dwunastej do siedemnastej i że mam się w tym czasie zjawić w przychodni. Stawiało to przede mną dylemat – o której godzinie konkretnie się tam zjawić? Uznałem, że przyjdę o wpół do drugiej. Założyłem, że po półtorej godzinie znaczna część pacjentów powinna być już przez lekarza przyjęta. A dopływ kolejnych osób powinien z czasem się zmniejszać, tak więc wpół do drugiej to optymalna godzina.

Tak też zrobiłem. W okienku rejestracji panienka poprosiła mnie o dowód osobisty, potem kazała iść pod gabinet piętro wyżej i zapytać, kto ostatni. I czekać. Na korytarzu siedziało kilkadziesiąt osób. Zapytałem, kto ostatni – zgłosił się sympatyczny pan w czapce z daszkiem. Znalazłem wolne krzesło i usiadłem. Dobra nasza, mogę siedzieć! Wyciągnąłem z plecaka „Serotoninę” i próbowałem czytać. Niedługo potem zjawiła się kolejna pacjentka i zapytała, kto jest ostatni. „Ja jestem ostatni” – stwierdziłem raźno. „Aha. To, wie pan, to wszystko długo potrwa, ja sobie pójdę i przyjdę później, będę za panem. Dobrze?”. „No jasne, oczywiście” – potaknąłem. „Ja będę tu siedział do skutku. Tylko niech pani sobie zapamięta tego pana w czapce, jest przede mną. Gdybym stracił przytomność albo nie wytrzymał z innych powodów, to będzie pani za tym panem w czapce”. „Dobrze!” – pani się uśmiechnęła i poszła sobie.

Strony: Strona 1, Strona 2

Pomyłka

Pojawiające się nowe narzędzia AI do generacji grafiki testuję zwykle, wydając polecenie utworzenie obrazka przedstawiającego Gödla, Eschera i Bacha dyskutujących o dowodzie na istnienie Boga.

Te trzy nazwiska odnoszą oczywiście do słynnej książki Douglasa Hofstadtera Gödel, Escher, Bach: an Eternal Golden Braid. To gruby tom, w którym autor rozważa wiele kwestii, ale przewijają się w nim przede wszystkim rozważania o istocie świadomości, naturze naturalnej inteligencji i zagadnienia inteligencji sztucznej, a pojęciem-kluczem, występującym tu nader często, są „dziwne pętle”, strange loops, których prostym przykładem może być paradoks kłamcy.

Owe „dziwne pętle” są dla Hofstadtera podstawą jego teorii, w której próbuje wyjaśnić powstawanie świadomości oraz paradoksy pojawiające się w świecie sztuki i matematyki, a wszystko to okraszone zabawnymi i błyskotliwymi historyjkami, inteligentnie nawiązującymi do dyskutowanych problemów.

Strony: Strona 1, Strona 2

Pierwszy nieznany astronauta i niemiecki romantyk kosmosu

Przy okazji pewnego wzrostu zainteresowania eksploracją kosmosu warto przypomnieć pionierski wkład w tę dziedzinę uczonych niemieckich. Prawdę powiedziawszy, wkład ten warto przypominać przy każdej nadarzającej się okazji.

Gdzie rozciąga się kosmos? Międzynarodowa Federacja Lotnicza przyjęła jako granicę Linię Kármána, 100 km ponad powierzchnią Ziemi. Von Kármán obliczał wysokość, na której z powodu rozrzedzenia atmosfery zanika siła nośna i można już polegać wyłącznie na sile odrzutu rakietowego. Wyszło mu nieco ponad 80 km, ale MFL ustaliła wartość nieco większą. W każdym razie w takim ujęciu kosmos zaczyna się tam, gdzie przestają być istotne prawa aerodynamiki.

 Jest to oczywiście granica wybrana arbitralnie. Dla pionierów medycyny lotniczej i kosmicznej przestrzeń kosmiczna zaczynała się tam, gdzie nie mógł już przeżyć człowiek. Ze wzrostem wysokości spada ciśnienie i maleje ilość dostępnego tlenu. Badacze niemieccy obawiali się, że płuca człowieka mogą eksplodować, tak jak głębinowa ryba wyciągnięta na powierzchnię. W związku z tym rozpoczęli eksperymenty w skonstruowanych w tym celu komorach ciśnieniowych, w których odtwarzano warunki panujące na dużych wysokościach. Początkowo wykonywali swoje doświadczenia na zwierzętach i na samych sobie, ale wyniki badań z użyciem zwierząt uznali za niewiarygodne, a osiągnięcie pozorowanej wysokości dziewięciu kilometrów jeden z badaczy przypłacił niemalże życiem. Dlatego też zdecydowano się na użycie więźniów obozów koncentracyjnych.

Od strony teoretycznej eksperymentami zajmował się profesor Hubertus Strughold, same obserwacje w komorze ciśnieniowej w obozie koncentracyjnym w Dachau nadzorował profesor Zygfryd Ruff.

Strony: Strona 1, Strona 2

Na śmierć Gene’a Hackmana, jego żony i ich psa

Niedawno dowiedzieliśmy się o śmierci Gene’a Hackmana, jego żony i ich psa. Zaraz po tym niektórzy z aprobatą skomentowali to tak, że zapewne Hackman, twardy człowiek, sterany dolegliwościami starości, postanowił sam zakończyć swoje życie. Rzeczywistość okazała się jednak inna. Opiekująca się aktorem żona zmarła niespodziewanie na hantawirusowy zespół płucny, chorobę przenoszoną przez gryzonie, a jej mąż, chory na Alzheimera, kilka dni później, po czym przez jeszcze dziewięć dni ich zwłoki spoczywały w domu i znaleziono je w stanie rozkładu. Była to więc jeszcze jedna z tych ponurych historii nieszczęścia i opuszczenia, nie mająca nic wspólnego z dumnym „czyń co ci się podoba”, tym bardziej tragiczna, że dotknęła osobę tak rozpoznawalną i opromienioną życiowymi sukcesami.

Również niedawno natknąłem się na Facebooku na wpis internetowego znajomego, Kuby Tatarkiewicza, który opisał poruszającą historię jego matki. Zbliżała się już do setki i zwróciła się do niego, by coś z tym zrobił, bo ma już dosyć. Odpowiedział, że może jej zafundować przejazd do Szwajcarii, do firmy Dignitas, zajmującej się pomocą w przeprowadzaniu samobójstw. Matka zastanowiła się i w końcu stwierdziła, iż nie ma się w co ubrać na taką podróż, i nie skorzystała z oferty, a po kilku miesiącach zmarła. Pan Kuba kupił sobie rewolwer, by w razie czego w przyszłości go użyć w celu zakończenia swojego życia, a liczy też na to, że i w Stanach wspomagane samobójstwo stanie się wkrótce prawnie dopuszczalną normą.

Ktoś pod tym wpisem zauważył, że kiedy złamie nas już choroba czy starość, to stajemy się jak duże dzieci. Jak długo jesteśmy sprawni, gotowiśmy do zdecydowanego działania, a gdy już dopada nas słabość, nie potrafimy podjąć sami odpowiedniej decyzji, ani tym bardziej jej wykonać.

Powstaje pytanie, czy otoczenie potrafi w podjęciu takiej decyzji i jej wykonaniu takiemu dużemu dziecku pomóc. Wydaje się, że współczesne społeczeństwo jest do tego coraz lepiej duchowo przygotowane i z takim sposobem podejścia do rzeczy oswojone.

W powieści Houellebecqa „Mapa i terytorium” chory na raka ojciec głównego bohatera, Jeda Martina, udaje się w podróż do Dignitas i tam, po opłaceniu kosztów usługi, kończy swoje życie. Jed jedzie już po jego śmierci do Szwajcarii, awanturuje się w biurze firmy i bije jej przedstawicielkę do nieprzytomności. Ta wściekłość, choć godna potępienia, jest w pełni zrozumiała. Nie ma tutaj nic takiego, co dawałoby się nazwać sprawiedliwością.

Tak pozostajemy, rozpięci pomiędzy dwoma możliwościami: rewolwerem i trucizną, a krzyżem, dryfując w kierunku nowego wspaniałego świata, w którym ma pozostać – według jego projektantów,  implementatorów i wyznawców – tylko ta pierwsza.

Szpitalny Oddział Ratunkowy

Trafiasz tutaj, kiedy obetniesz sobie palce na krajzydze. Albo kiedy dostaniesz zawału lub wylewu. Kiedy złamiesz nogę, albo rozbijesz sobie głowę – i tak dalej. Długi korytarz, po lewej trochę krzeseł przystawionych do ściany, po prawej szereg zamkniętych drzwi. Na drzwiach numery i napisy, niekoniecznie odpowiadające rzeczywistości. Za tymi drzwiami znajdują się nieduże bezokienne pomieszczenia, otwarte na drugi korytarz, biegnący równolegle do tego pierwszego. Ten wewnętrzny korytarz jest wąski i zapełniony dodatkowo łóżkami i wózkami z chorymi. Pomieszczenia pomiędzy obydwoma korytarzami mają różne przeznaczenie. W niektórych lekarze (przeważnie Ukraińcy) przyjmują i badają trafiających tu pacjentów; tych co trzeba kierują do specjalistycznych pracowni. Po tym pacjenci są zwykle umieszczani we wspomnianym wewnętrznym korytarzu, gdzie czekają na wyniki badań, na odwiezienie do domu, albo na przyjęcie na odpowiedni oddział szpitala. Kiedy jednak na przykład oddział chorób wewnętrzny jest przepełniony – co jest sytuacją zwyczajną – to zostają tutaj na dłużej. Kilka dni. Kilka tygodni. Albo kilka miesięcy. Albo już na zawsze, czyli do odwiezienia do prosektorium. Niektóre z pomieszczeń pomiędzy korytarzami, zamknięte na klucz od strony pierwszego korytarza, pełnią rolę tymczasowych salek szpitalnych. Leżą tu osoby w ciężkim stanie, niektóre, ciężko dysząc, z maskami tlenowymi na twarzy. Aby dostać się do takiej osoby, obojętnie, leżącej na korytarzu, czy w jednej z tych salek, trzeba przejść przez inne pomieszczenie, te niezamknięte. Jednak często nie jest to możliwe, bo właśnie jakiś pacjent jest tam przyjmowany i badany, i wyprasza nas zniecierpliwiony lekarz. Trzeba więc czekać, wypatrując momentu, kiedy będzie można znów spróbować przekraść się na drugą stronę. Nie należy przy tym liczyć, że ktoś nas poinformuje, iż przejście jest już wolne.

Czytaj dalej Szpitalny Oddział Ratunkowy

Juda i jego pies

Widzę, że ostatnio byłem w tym miejscu prawie cztery lata temu. Bardzo wiele się od tego czasu zmieniło i zdarzyło. Niemal wszystko zmieniło się na gorsze. Żartowałem ostatnim wpisem z pandemii, przetoczyła się przez nas jak walec. Zaraz za nią przyszła wojna, wreszcie już taka prawie prawdziwa AI z chórem proroków naszego ostatecznego końca.

Znikają regularnie ludzie, nie tylko starsi, ale i młodsi ode mnie, co zmienia i skraca własną perspektywę. Zniknęło dwu autorów, z którymi miałem okazję dzielić strony dwu różnych zbiorów opowiadań. Spłonęła Maja Lidia Kossakowska, zmarł Wawrzyniec Podrzucki, o czym dowiedziałem się całkiem niedawno.

A przed świętami odszedł Juda.

Czytaj dalej Juda i jego pies

Piątek trzynastego

Piątek trzynastego. Wyjść z domu, czy nie wychodzić? Co ja się zastanawiam, muszę, i to do przychodni, po papiery na niezbędne środki medyczne. Skoro muszę, to idę. Na drzwiach w przychodni kartka. Przed wejściem do przychodni należy zdezynfekować dłonie przy pomocy umieszczonego po prawej dozownika. Patrzę na prawo. Nie ma żadnego dozownika. Uruchamiam gorączkowo tryb myślenia pracownika służby zdrowia. Aha, pewnie trzeba wejść do środka i zanim się pacjencie będziesz czegoś w środku dotykał, to się zdezynfekuj. Czyli przed wejściem znaczy, że po wejściu. Wchodzę. Jest pusto, w rejestracji panie pielęgniarki zatopione w papierach. Patrzę na prawo. Nie ma żadnego dozownika. Staję frontem do okienka rejestracji. Po prawej jakieś kraniki, ale dwa, niebieski i czerwony. Widzę słabo, bo mam na nosie okulary do dali, nie do bliży. Podchodzę, naciskam jeden z kraników, wybrany na chybił trafił. Podstawiam dłoń, naciskam, czuję, że to chyba woda.

Dostrzegam stos przeźroczystych kubków. No tak, to woda do picia, trochę jej porozlewałem, patrzę, czy na mnie patrzą pielęgniarki i czy mam się tłumaczyć. Ale nie patrzą, patrzą w papiery. Dostrzegam zawieszony po lewej dozownik. No tak, po prawej, czyli po lewej. Czyli świat widziany od strony pań pielęgniarek, nie pacjentów. Podchodzę, dozownik jest zawieszony wysoko, trudno go uruchomić łokciem, jak to radzi pan Karczewski. Z drugiej strony to chyba chodzi o to, żeby zdezynfekowane było dłonie, a nie przycisk dozownika?, myślę. Naciskam kciukiem, leci piana na podstawioną, mokrą jeszcze od wody mineralnej dłoń. I co teraz?, pytam pielęgniarek, bo już na mnie patrzą. Jak to co, tam jest napisane!, odpowiadają uprzejmie. No ale ja w tych okularach nic nie widzę, mówię zgodnie z prawdą. Wcierać! – instruują mnie zdawkowo, acz skutecznie. Wcieram. I co dalej?, pytam. No nic, wszystko. Mówię, o co mi chodzi. Wręczają mi przygotowane już papiery, podpisuję odbiór. Wychodzę.

Czytaj dalej Piątek trzynastego

Jeruzalem

W zeszłym tygodniu wymieniłem parę zdań z Maciejem Parowskim, przy okazji jego pracy nad nową książką. Wspomniał o „Jeruzalem”, opowiadaniu, którym debiutowałem na łamach Fantastyki.

Ziarnem, z którego to opowiadanie wykiełkowało (w przypadku opowiadań tak zwykle bywa, wyrastają z jednego, nie dającego spokoju impulsu) były uwagi Aleksandra Wata w jego książce „Ewokacja”. Wspominał w niej swój wojenny pobyt w stalinowskich Sowietach, a komunistyczną rzeczywistość sowiecką porównał do świata, jaki by powstał, gdyby chrześcijaństwo nie zaistniało jako owoc ofiary Jezusa, ale w wyniku próby wymuszenia cywilizacji miłości przy użyciu twardych pięści kohort pretoriańskich cezara. Można zatem powiedzieć, iż dalekim pierwowzorem świata „Jeruzalem” są Sowiety Stalina, a tym, który zainspirował jego powstanie — rozczarowany Żyd-komunista, Aleksander Wat.

Czytaj dalej Jeruzalem

Chór szkolny

7 listopada minęła setna rocznica Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej. Usłyszałem, że w dzisiejszej Rosji jest to dzień roboczy. Kiedyś był hucznie obchodzony, także w PRL, gdzie w szkołach odbywały się z tej okazji uroczyste akademie. W mojej szkole podstawowej odbywały się corocznie. Na akademiach przemawiał dyrektor szkoły, uczniowie recytowali wiersze (na przykład wiersze Majakowskiego), a chór szkolny śpiewał pieśni rewolucyjne. Wiersze Majakowskiego mówiły o partii i Leninie. O Leninie opowiadały też czytanki w podręcznikach do języka rosyjskiego. Zaś języka polskiego przez jakiś czas (krótki) uczył nas starszy jegomość o poglądach bardzo komunistycznych, który twierdził, że po zwycięstwie komunizmu na całym świecie wszyscy przejdą w naturalny sposób na język rosyjski, tak jak dzieje się to już na obszarze Związku Radzieckiego. Starszy jegomość był taką szkolną efemerydą, jakoś szybko przeminął nie odznaczywszy się niczym więcej, niż swoim komunizmem, podobnie jak efemerydą w mojej pamięci pozostała młoda absolwentka wydziału historii Uniwersytetu Śląskiego na praktyce szkolnej, bez kompleksów chwytająca za rogi przemilczany problem mordu katyńskiego i śmiało dowodząca, że jego sprawcami byli hitlerowcy.

Czytaj dalej Chór szkolny

O trwałości rzeczy kruchych i matematycznych zastosowaniach Szczepana Twardocha

Nadeszły znów letnie upały, najwyższy czas więc wrócić do stycznia, kiedy obiecałem M., że napiszę ten tekst. Najpierw o samej wizycie u M. i jej męża K., gdzie to słowo się rzekło. Był wieczór, a przy ścianie stała pięknie przyozdobiona choinka. Gospodarze zwrócili mi uwagę na nietypowe choinkowe ozdóbki. Mają one długą historię. Rodzina ojca K. przywiozła je ze sobą z Kresów, gdzie zamieszkiwała przed wojną, w powiatowym miasteczku Brzeżany w województwie tarnopolskim. Ozdoby przetrwały kilka okupacji i frontów, przeprowadzkę na Ziemie Odzyskane, kolejną przeprowadzkę do Rybnika. Niedawno ojciec K. odnowił je, poreperował, wyposażył w nowe pozłotka, i teraz dumnie wisiały na choice ciesząc oko. Choinkowe ozdóbki, które wyfrunęły z czeluści czasu i osiadły na gałązkach choinki. Nie mam pojęcia, czy są one charakterystyczne dla tamtego obszaru, czy też po prostu podobne robiono i takich używano wszędzie, na całym obszarze tego dziwnego państwa o kształcie przepięknie, fraktalnie zniekształconego trójkąta, którego granice wymalowała krew i narodowe namiętności.

Czytaj dalej O trwałości rzeczy kruchych i matematycznych zastosowaniach Szczepana Twardocha